Audyt dostępności cyfrowej strony internetowej

Czym jest audyt dostepności cyfrowej - na co wskazuje ustawa o dostępności?

Audyt dostępności stron internetowych to proces oceny i analizy, w jakim stopniu dana strona spełnia wymagania dostępności cyfrowej dla osób z niepełnosprawnościami. Ocenie podlega zgodność z obowiązującymi przepisami oraz międzynarodowymi standardami, takimi jak WCAG 2.1 (Web Content Accessibility Guidelines).

W Polsce dostępność cyfrową regulują m.in.:

• Ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych,
• Rozporządzenie Ministra Cyfryzacji w sprawie standardów dostępności cyfrowej.

Podmioty publiczne mają obowiązek publikowania deklaracji dostępności, która musi być aktualizowana co roku do 31 marca oraz każdorazowo, gdy wprowadzane zmiany mogą wpływać na dostępność serwisu. W treści deklaracji podaje się informację lub link do informacji o sposobie dokonania oceny dostępności cyfrowej treści. 

Rodzaje audytu eksperckiego

Audyt może przybrać różne formy, w zależności od potrzeb:

1. Kompleksowy audyt strony lub portalu – pełna analiza zgodności ze standardami WCAG 2.1, zakończona raportem i rekomendacjami działań naprawczych.
2. Badanie wybranych stron lub elementów – dotyczy wybranych podstron (np. powtarzalnych szablonów), zakończone raportem z szczegółowymi zaleceniami.
3. Audyt procesu – np. analiza dostępności ścieżki obsługi wniosku w e-usłudze: od wyszukania formularza, przez wypełnienie i wysłanie, aż po uzyskanie potwierdzenia.

Kiedy przeprowadzić audyt dostępności cyfrowej stron internetowych?

Audyt przeprowadzony przez eksperta zewnętrznego jest potrzeby na przykład:

• gdy chcesz poznać i ocenić stan dostępności cyfrowej strony internetowej lub aplikacji mobilnej, dla których dostępność nie była wcześniej określona.
• gdy potrzebujesz wiedzy co wymaga dostosowania i w jaki sposób, czy lepiej dostosować produkt cyfrowy do obowiązujących przepisów ustawy o dostępności cyfrowej czy może wykonać nowy, który od początku będzie spełniał obowiązujące standardy;
• gdy otrzymujesz nową stronę internetową lub aplikację mobilną i chcesz sprawdzić, czy wykonawca spełnił wymóg zapewnienia dostępności cyfrowej. Zlecając niezależne badanie upewnisz się, czy zamówienie zostało poprawnie wykonane;
• gdy tworzysz bardzo duży portal czy system np. e-usług. Warto aby ekspert sprawdził etapowo dostępność cyfrową. Unikniesz wtedy powielania ewentualnych błędów w kolejnych etapach projektu.

Sposoby przeprowadzenia badania dostępności cyfrowej

Audyt ekspercki pozwala sprawdzić, czy korzystanie ze strony jest możliwe dla wszystkich użytkowników, w tym osób z różnymi niepełnosprawnościami. Podczas badania analizuje się każdy serwis pod kątem dostępności, weryfikując zgodność z obowiązującymi wymogami dostępności i oceną, czy działa on zgodnie ze standardem WCAG 2.1.

Proces audytu może łączyć w sobie różne metody badawcze, a ich wybór powinien zostać ustalony na etapie rozmów wstępnych z ekspertem. W praktyce ocenie podlega każda strona i aplikacja, a stosowane podejścia obejmują m.in.:

• testy automatyczne - wykonywane za pomocą specjalistycznych narzędzi, które wykrywają podstawowe błędy dotyczące dostępności,
• analizę ręczną - szczegółowe sprawdzenie struktury serwisu i treści przez audytora,
• testy z użyciem technologii asystujących - np. czytników ekranu czy nawigacji klawiaturą,
• testy z użytkownikami - osobami z różnymi ograniczeniami, które w praktyce weryfikują funkcjonalność i realne doświadczenie korzystania z witryny.

Dzięki zastosowaniu kilku metod jednocześnie audyt dostarcza pełnego obrazu tego, jak serwis funkcjonuje pod kątem dostępności, oraz wskazuje elementy wymagające poprawy, aby spełnić wszystkie wymogi dostępności określone w przepisach i wytycznych WCAG.

Co powinniśmy w szczególności sprawdzić, przeprowadzając audyt dostępności?

Jak wspomnieliśmy wcześniej, audyt WCAG to proces oceny zgodności z WCAG oraz analizy, czy korzystanie z serwisu jest możliwe dla osób z ograniczeniami. Zgodnie z Ustawą o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych, każda strona internetowa musi spełniać zasady ogólne, wytyczne oraz mierzalne kryteria sukcesu. W praktyce oznacza to, że serwisy internetowe pod względem dostępności należy badać nie tylko technicznie, ale również z perspektywy rzeczywistych użytkowników.

Wybrane elementy, które ekspert sprawdza w procesie badawczym zgodnie z WCAG 2.1

Podczas audytu eksperckiego dostępności cyfrowej ekspert koncentruje się na wybranych aspektach, aby ocenić zgodność z WCAG 2.1 oraz funkcjonalność serwisu dla osób z ograniczeniami. Poniżej przedstawiamy przykładowe obszary sprawdzane w ramach procesu badawczego:

• Zgodność kodu HTML i CSS ze standardami W3C, co pozwala na prawidłowe wyświetlanie i działanie strony.
• Alternatywy dla mediów zależnych od czasu - np. napisy w filmach wideo, transkrypcje nagrań dźwiękowych.
• Obsługa klawiatury i nawigacja - sprawdzenie, czy wszystkie funkcje strony można wykorzystać bez użycia myszy.
• Poprawność odczytu treści przez programy czytające (screen readers), stosowane przez osoby niewidome i niedowidzące.
• Kontrast tekstu i elementów znaczących - zapewnienie czytelności dla wszystkich użytkowników.
• Kolejność podświetlanych elementów - logiczna nawigacja umożliwiająca płynne korzystanie ze strony.
• Dostępność alternatywnych ścieżek dotarcia do zasobów - co najmniej dwie drogi prowadzące do istotnych treści.
• Treści mogące wywołać napady padaczki - eliminacja migotania lub innych efektów szkodliwych dla układu nerwowego.
• Czas na odczytanie informacji - użytkownik musi mieć wystarczający czas na przyswojenie treści, z wyjątkiem zdarzeń w czasie rzeczywistym (np. aukcje internetowe).

Tak przygotowana lista przedstawia wybrane kryteria dostępności, które ekspert bada podczas audytu, aby ocenić, czy każda strona internetowa jest funkcjonalna i dostępna dla osób z ograniczeniami.

W wyniku przeprowadzonego badania powstaje raport z audytu. Może on ograniczać się do stwierdzenia aktualnego stanu dostępności, jednak znacznie bardziej wartościowy jest dokument zawierający rekomendacje – czyli listę konkretnych zmian i poprawek, które należy wdrożyć, aby każda strona www spełniała wymogi dostępności.

Kto może przeprowadzić audyt ekspercki dostępności cyfrowej?

Zgodnie z ustawą o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych audyt dostępności może zostać przeprowadzony jedynie przez osoby posiadające odpowiednią wiedzę i doświadczenie w zakresie standardów WCAG. Ocenie podlega nie tylko wygląd i struktura serwisu, ale także jego funkcjonalność, aby upewnić się, że strony internetowe powinny zostać w pełni dostępne dla osób z różnymi potrzebami.

Eksperci przeprowadzający audyt ekspercki dostępności cyfrowej muszą znać wymagania określone w załączniku do ustawy o dostępności, a także praktyczne wytyczne WCAG 2.1. To właśnie one stanowią podstawę do sprawdzenia, czy serwisy i aplikacje mobilne podmiotów publicznych zapewniają równe szanse w korzystaniu z treści.

Warto pamiętać, że zgodnie z informacjami publikowanymi na portalu gov.pl, audyt może być realizowany zarówno przez zewnętrznych specjalistów, jak i wyszkolonych pracowników instytucji, pod warunkiem posiadania kompetencji do oceny zgodności z przepisami. Dzięki temu aplikacje mobilne podmiotów publicznych i serwisy www stają się realnie użyteczne i dostępne dla wszystkich.

Co powinien zawierać raport z audytu eksperckiego?

1. Informacje co, kiedy, przez kogo i w jaki sposób zostało zbadane.
2. Ocenę ogólną dostępności cyfrowej.
3. Opis z przeprowadzonych badań z użytkownikami z niepełnosprawnościami (jeżeli takie były przewidziane).
4. Listę błędów dostępności cyfrowej wraz z wskazaniem ich miejsc.
5. Informacje o znaczeniu (wadze) znalezionych problemów.
6. Rekomendacje, w jaki sposób poprawić błędy i wdrażać zalecenia.

Raport dostępności badanej strony dostarczy Ci fachowej wiedzy o jakości Twojego serwisu internetowego i pozwoli podjąć świadome decyzje o jego przyszłym rozwoju i przebudowie.

Decyzja na temat zakresu dokumentu powinna zostać określona przez zamawiającego i ustalona z wykonawcą, będzie ona wpływała na długość procesu badawczego i jego cenę.

Chcesz dowiedzieć się więcej? - przeczytaj artykuł o dostępnych stronach internetowych.

Darmowy audyt dostępności strony internetowej

Szukasz opcji bezpłatnego audytu, który określi poziom dostępności Twojej strony lub aplikacji internetowego? Wystarczy, że zdecydujesz się na współpracę z CG2, a w ramach aktualizacji lub przebudowy strony instytucji publicznej, bez dodatkowych opłat wykonamy audyt dostępności.