Czy strony internetowe instytucji publicznych są dostępne? Wyniki monitoringu za 2024 rok

Kto bada dostępność stron internetowych?

Zgodnie z Decyzją Wykonawczą Komisji (UE) 2018/1524 z dnia 11 października 2018 r. wszystkie kraje Unii Europejskiej są zobowiązane do prowadzenia monitoringu dostępności cyfrowej podmiotów publicznych. W Polsce za ten proces odpowiada minister właściwy ds. informatyzacji (Ministerstwo Cyfryzacji). Na stronie internetowej Ministerstwa co roku publikowane jest Sprawozdanie z przeprowadzonego monitoringu. Wyniki monitoringu są również przekazywane Komisji Europejskiej.

Dlaczego monitoruje się dostępność cyfrową stron internetowych?

Dostępność stron internetowych oraz innych produktów cyfrowych instytucji publicznych jest kluczowa dla zapewnienia równego dostępu do informacji dla wszystkich użytkowników, w tym osób z niepełnosprawnościami. Monitoring dostępności pozwala na identyfikację barier cyfrowych i wspiera ich eliminację, co sprzyja integracji społecznej oraz zwiększa użyteczność serwisów dla wszystkich odbiorców. Dodatkowo, regularne sprawdzanie zgodności z wymogami dostępności pomaga podmiotom publicznym w wypełnianiu obowiązków prawnych oraz budowaniu pozytywnego wizerunku instytucji odpowiedzialnych społecznie.

Prowadzenie monitoringu i obowiązek sprawozdawczy do Komisji Europejskiej wynikają z art. 12 pkt 2 i 3 Ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych. Na temat dostępności cyfrowej przeczytaj w naszym artykule o dostępnych stronach internetowych.

Ile jest stron internetowych podmiotów publicznych w Polsce?

Zgodnie z danymi opublikowanymi w Sprawozdaniu Ministerstwa Cyfryzacji, wg. stanu na 12 grudnia 2024 roku stron internetowych podmiotów publicznych jest w Polsce prawie 100 tysięcy (98 048).

Najczęściej występujące błędy dostępności cyfrowej

W badaniu szczegółowym najczęściej zidentyfikowano następujące błędy:

1. Brak odpowiedniego oznaczenia struktury treści (np. nagłówków, list czy tabel), co powoduje, że czytniki ekranu nie interpretują prawidłowo zawartości (błąd na 97% stron).
2. Nieprawidłowe lub niejasne tytuły stron, które utrudniają użytkownikom identyfikację ich zawartości (błąd na 90% stron).
3. Linki bez wyjaśnienia ich celu, co może powodować dezorientację użytkowników (błąd na 87% stron).
4. Nieprawidłowe oznaczenia elementów interfejsu (np. przycisków), co może dezorientować użytkowników (błąd na 85% stron).
5. Zaburzona kolejność fokusu, co powoduje, że użytkownicy poruszający się po stronie za pomocą klawiatury mogą napotkać trudności w nawigacji (błąd na 84% stron).
6. Brak alternatywnych tekstów dla obrazów lub innych elementów wizualnych, co uniemożliwia ich zrozumienie przez osoby korzystające z czytników ekranu (błąd na 75% stron).
7. Niewskazanie języka części tekstu, co może prowadzić do błędnych odczytów treści przez czytniki ekranu (błąd na 74% stron).
8. Niewłaściwe skalowanie stron, co sprawia, że treści są trudne do odczytania lub obsługi na urządzeniach mobilnych (błąd na 71% stron).
9. Niski kontrast między tekstem a tłem, co utrudnia czytanie treści (błąd na 61% stron).

Kluczowe wyzwania i wnioski na przyszłość

Najważniejsze dwa wnioski, na które wskazuje się od kilku lat w Sprawozdaniach Ministerstwa Cyfryzacji, i z którymi Software house CG2 się zgadza, to:

1. Podniesienie świadomości instytucji publicznych - Mimo zauważalnej poprawy, tempo zmian wskazuje, że wiele instytucji wciąż traktuje kwestie dostępności jako drugorzędne. Konieczne jest zatem dalsze wdrażanie działań edukacyjnych oraz zwiększanie odpowiedzialności za realizację standardów dostępności.
2. Regularne audyty i testy, w tym z udziałem osób z niepełnosprawnościami - Monitorowanie dostępności powinno być procesem ciągłym, a nie jednorazowym działaniem. Ważne jest także wdrażanie skutecznych mechanizmów kontrolnych oraz publikowanie wyników audytów, co sprzyja większej transparentności i motywuje instytucje do podejmowania realnych działań na rzecz dostępności.

Mimo zauważalnych postępów wiele instytucji publicznych w Polsce wciąż musi podjąć znaczące działania na rzecz dostępności cyfrowej, aby zagwarantować wszystkim obywatelom równy dostęp do informacji.

Choć odsetek stron niespełniających wymagań maleje, nadal istnieją poważne wyzwania, zwłaszcza w zakresie opisów alternatywnych, kontrastu tekstu oraz nawigacji klawiaturowej. Inwestycja w edukację oraz regularne audyty mogą znacząco przyspieszyć proces zmian.

Stworzenie i utrzymanie w dostępnej cyfrowo strony internetowej to ogromne wyzwanie, ponieważ różnorodność potrzeb użytkowników sprawia, że zawsze może znaleźć się ktoś, dla kogo dana treść będzie niedostępna. Dobrze opracowana na starcie przez profesjonalistów strona internetowa to kluczowy krok, ponieważ solidne fundamenty techniczne i zgodność z wytycznymi dostępności znacząco ułatwiają jej późniejsze utrzymanie.

Należy jednak pamiętać, że nawet najlepiej zaprojektowana i zakodowana strona wymaga ciągłego doskonalenia, szczególnie w kontekście dynamicznie zmieniającej się treści. Każdy nowy materiał - artykuł, grafika, dokument czy film - musi być odpowiednio dostosowany, aby zapewnić komfortowe korzystanie osobom z różnymi niepełnosprawnościami, np. użytkownikom czytników ekranu, osobom niedowidzącym czy osobom z ograniczoną mobilnością.

Dlatego kluczowe jest spełnianie technicznych standardów dostępności oraz systematyczne monitorowanie treści i dostosowywanie jej do realnych potrzeb odbiorców. 

Ważnym elementem każdej strony internetowej podmiotu publicznego jest deklaracja dostępności, w której należy jasno wskazać elementy, które nie są w pełni dostępne oraz podać alternatywne sposoby uzyskania informacji. Deklaracja ta pozwala użytkownikom zrozumieć, jakie bariery mogą napotkać, a także daje możliwość zgłaszania problemów z dostępnością, co wspiera proces jej ciągłego doskonalenia.